شیرآلات پروانه ای

شیر پروانه ای چیست و چگونه کار می کند؟

شیر پروانه ای نوعی شیر ربع گرد است که برای باز و بسته کردن مسیر جریان از یک دیسک دایره ای شکل استفاده می کند. این دیسک در داخل بدنه قرار دارد و از طریق یک شفت به اهرم، گیربکس یا عملگر متصل می شود.

با چرخش حدود ۹۰ درجه ای، دیسک از حالت بسته به حالت باز (یا برعکس) تغییر وضعیت می دهد. در حالت کاملاً باز، دیسک در راستای مسیر آب قرار می گیرد تا کمترین مقاومت و افت فشار را ایجاد کند. طراحی فشرده این شیرها باعث شده است که در سایزهای متوسط و بزرگ، جایگزین بسیار مناسبی برای سایر شیرآلات باشند.

اجزای اصلی شیر پروانه ای

ساختار یک شیر پروانه ای معمولاً از چند بخش اصلی تشکیل می شود :

• بدنه : قاب اصلی شیر که اجزای داخلی را در بر می گیرد و بسته به مدل از چدن، استیل، فولاد یا پلیمر ساخته می شود.
• دیسک : قطعه مرکزی که با چرخش خود مسیر عبور سیال را مسدود یا باز می کند.
• شفت : محور انتقال دهنده نیروی گشتاور از عملگر یا اهرم به دیسک.
• سیت یا لاینر : لایه آب بندی دور دیسک که نقش اصلی را در جلوگیری از نشتی ایفا می کند.
• عملگر : شامل دسته اهرمی، گیربکس دستی یا عملگرهای خودکار

جنس و طراحی این اجزا می تواند بر فشار کاری، مقاومت شیمیایی، دمای مجاز و نحوه عملکرد شیر تأثیر بگذارد.

انواع شیر پروانه ای بر اساس نوع اتصال

• شیر پروانه ای ویفری : این مدل بین دو فلنج خط لوله قرار می گیرد و با پیچ های اتصال فلنج ها در جایش محکم می شود. به دلیل طراحی سبک و کم حجم، بیشترین کاربرد را در آبرسانی و آبیاری دارد.
• شیر پروانه ای لاگ : در اطراف بدنه این مدل، زبانه ها یا زائده های رزوه شده ای قرار دارد که مستقیماً با پیچ به فلنج ها وصل می شوند. این طراحی در برخی شرایط نصب و تعمیرات خط لوله مزیت ایجاد می کند.
• شیر پروانه ای دو سر فلنج : در دو طرف بدنه دارای فلنج است و به صورت مستقیم به فلنج های لوله پیچ می شود؛ بیشتر در خطوط انتقال بزرگ و پروژه های صنعتی خاص کاربرد دارد.

انواع شیر پروانه ای بر اساس نحوه عملکرد

• اهرمی : مناسب برای سایزها و فشارهای کوچک تر که باز و بسته کردن دستی با دسته اهرمی به راحتی انجام می شود.
• گیربکسی : مجهز به یک گیربکس دستی است که با کاهش سرعت چرخش، گشتاور را افزایش می دهد و برای شیر های بزرگ تر یا فشارهای بالاتر استفاده می شود.
• برقی : مجهز به عملگر الکتریکی برای باز و بسته کردن خودکار شیر و امکان کنترل از راه دور در سیستم های اتوماسیون.
• پنوماتیک : با استفاده از فشار هوای فشرده عملگر را می چرخاند و برای سیکل های سریع و مکرر در خطوط صنعتی و اتوماسیون مناسب است.

انتخاب عملگر باید بر اساس گشتاور مورد نیاز شیر، تعداد دفعات عملکرد، شرایط محیطی و نوع سیستم کنترل انجام شود.

متریال شیر پروانه ای

شیر های پروانه ای با متریال های مختلفی تولید می شوند و انتخاب جنس مناسب به نوع سیال، فشار، دما و شرایط محیطی بستگی دارد.

• شیر پروانه ای چدنی : مدل های چدنی در بسیاری از شبکه های آبرسانی، تأسیسات و سیستم های انتقال آب مورد استفاده قرار می گیرند. نوع چدن، پوشش بدنه و مشخصات فنی شیر باید بر اساس اطلاعات سازنده بررسی شود.
• شیر پروانه ای استیل : شیر پروانه ای استیل برای کاربردهایی که مقاومت در برابر خوردگی اهمیت بیشتری دارد مورد استفاده قرار می گیرد. گرید استیل، نوع سیال و شرایط محیطی از عوامل مهم در انتخاب این مدل هستند.
• شیر پروانه ای فولادی : شیر های پروانه ای دارای بدنه یا قطعات فولادی در برخی کاربرد های صنعتی مورد استفاده قرار می گیرند. انتخاب این مدل باید بر اساس فشار، دما و نوع سیال انجام شود.
• شیر پروانه ای پلیمری : در استخرها، تصفیه آب و برخی خطوط انتقال مواد شیمیایی مورد استفاده قرار می گیرد و در برابر رطوبت و بسیاری از عوامل خورنده مقاومت مناسبی دارد.

مزایای شیرآلات پروانه ای

• طراحی جمع وجور و اشغال فضای کم در موتورخانه ها و خطوط
• عملکرد سریع با چرخش ۹۰ درجه
• افت فشار نسبتا کم در حالت کاملاً باز
• تنوع بالا در متریال بدنه، دیسک و آب بند ها

میزان افت فشار، فشار کاری، طول عمر و عملکرد هر شیر پروانه ای به طراحی، سایز، متریال، نوع سیت و شرایط واقعی استفاده بستگی دارد.

کاربرد های شیر پروانه ای

شیر های پروانه ای در سیستم های مختلف لوله کشی و انتقال سیال استفاده می شوند، از جمله :

• شبکه های آبرسانی
• سیستم های آبیاری تحت فشار
• تأسیسات ساختمان و موتورخانه
• سیستم های تصفیه آب و فاضلاب
• خطوط انتقال و توزیع آب
• تجهیزات و تأسیسات استخر
• برخی خطوط انتقال سیالات صنعتی

عوامل مؤثر بر قیمت شیر پروانه ای

قیمت شیرآلات پروانه ای به عوامل مختلفی وابسته است:

• سایز اسمی شیر : ابعاد و مقدار متریال مصرفی
• نوع اتصال : ویفری، لاگ یا فلنجی
• متریال بدنه و دیسک : چدن، استیل، فولاد یا پلیمر
• فشار کاری : متناسب با طراحی و مشخصات شیر
• نوع عملکر د: اهرمی، گیربکسی، پنوماتیک یا برقی
• برند و کیفیت ساخت : کیفیت متریال و فرآیند تولید
• استاندارد و مشخصات فنی : الزامات ساخت و تست محصول

خرید شیر پروانه ای از میراب سازه

در فروشگاه آنلاین میراب سازه می توانید انواع شیرآلات پروانه ای را بر اساس مدل، سایز، متریال و مشخصات فنی بررسی و انتخاب کنید. هنگام خرید، نوع سیال، فشار و دما، سایز خط، نوع اتصال و نحوه عملکرد شیر را در نظر بگیرید تا محصول متناسب با شرایط پروژه انتخاب شود.

سوالات متداول

1. تفاوت شیر پروانه ای ویفری و لاگ چیست؟

 شیر ویفری بین دو فلنج لوله قرار گرفته و با پیچ های سراسری مهار می شود، اما شیر لاگ دارای زبانه های رزوه شده در بدنه است که با پیچ های مجزا به فلنج متصل می شود. انتخاب آن ها به شرایط خط و نوع نصب بستگی دارد.

2. شیر پروانه ای اهرمی بهتر است یا گیربکسی؟

 انتخاب این دو مدل به گشتاور و نیروی لازم برای چرخاندن دیسک بستگی دارد. در سایزهای بزرگ یا فشارهای بالا که نیروی دست برای باز کردن شیر کافی نیست، مدل گیربکسی انتخاب الزامی است.

3. آیا شیر پروانه ای برای تنظیم و کنترل جریان هم استفاده می شود؟

 بله، در برخی کاربردها می توان از آن برای کنترل جریان استفاده کرد؛ اما برای کنترل دقیق و مداوم در فرآیندهای حساس، باید مدل های خاص و متناسب با آن انتخاب شوند.

4. هنگام خرید شیر پروانه ای به چه مواردی دقت کنیم؟

 سایز اسمی، فشار کاری (PN)، نوع اتصال، متریال بدنه و لاینر، نوع سیال و نحوه عملکرد (دستی یا اتوماتیک) از مهم ترین فاکتورها هستند.