در این مقاله به روش های آبیاری زیر سطحی انگور می پردازیم. خشکسالی های پی در پی و کاهش منابع آبی، لزوم به کارگیری روش های آبیاری اتوماتیک با راندمان بالا را در باغات انگور بیش از پیش ضروری کرده است. در این میان، آبیاری زیر سطحی به عنوان یک راهکار پیشرفته و مؤثر، با هدف رساندن مستقیم آب و مواد غذایی به منطقه توسعه ریشه و به حداقل رساندن تبخیر سطحی، جایگاه ویژهای پیدا کرده است. این روش، علاوهبر صرفهجویی چشمگیر در مصرف آب، به تقویت ریشههای عمیق و کاهش رشد علفهای هرز نیز کمک میکند. در باغات انگور، سه روش اصلی برای اجرای سیستم آبیاری زیرسطحی وجود دارد که هر یک ویژگیها، مزایا و ملاحظات خاص خود را دارند :
۱. استفاده از لوله های دریپردار (قطره چکان دار) مخصوص زیر سطحی (PCND)
لولههای دریپردار (قطره چکان دار) مخصوص زیر سطحی (PCND)، استاندارد ترین و اصولی ترین شیوه در آبیاری زیر سطحی به شمار می رود. در این سیستم، از لوله هایی با دریپر های ضد مکش (Anti-Siphon) استفاده می شود. این دریپر ها طراحی شده اند تا پس از اتمام آبیاری، از مکش خاک و ذرات به داخل روزنه ها جلوگیری کنند، که دلیل اصلی گرفتگی در سیستم های معمولی زیر سطحی است.
نحوه کار گذاری
دو ردیف لوله دریپردار در دو طرف ردیف درختان انگور و در عمق تقریبی ۴۰ سانتیمتری در زمین کار گذاشته می شوند. این عمق تضمین می کند که آب به طور مستقیم در ناحیه توسعه ریشه پخش شود.
هزینه و مقیاس
اجرای این روش بسیار اصولی است، اما به دلیل حساسیت بالا در طراحی، فیلتراسیون و اجرای دقیق، نیازمند هزینه اولیه بالا است که تقریباً ۱.۵ برابر هزینه سیستم آبیاری قطره ای می باشد. لذا، اجرای اقتصادی آن معمولاً برای باغات با مقیاس بزرگتر از ۱۵ هکتار توجیه پذیر است.
ریسک اصلی
در صورت عدم طراحی و اجرای صحیح (به ویژه در بخش فیلتراسیون و سیستم های ضد مکش)، سیستم در کمتر از یک سال دچار گرفتگی شدید شده و عملاً از کار می افتد.
تبدیل سیستم قطره ای سطحی
نکته مثبت این است که اگر باغ از قبل دارای سیستم آبیاری قطره ای سطحی باشد، می توان با انجام یک سری تغییرات فنی، آن را به سیستم زیر سطحی با همین لوله های مخصوص ارتقاء داد. این فرایند توسط طراح خبره و در صورت وجود نقشه دقیق از طرح سیستم آبیاری موجود امکان پذیر است.
۲. استفاده از لوله های تراوا (Porous Pipes)
لوله های تراوا، روشی ساده تر و انعطاف پذیرتر برای زیر سطحی کردن آبیاری هستند که بسیاری از مشکلات گرفتگی را مرتفع می کنند. لوله های تراوا، لوله هایی اسفنجی و متخلخل هستند که آب با فشار کم از تمام بدنه آن ها نشت و تراوش میکند، نه فقط از یک سوراخ یا دریپر این امر باعث می شود احتمال گرفتگی کم شود و مکش موضعی ایجاد نشود.
جنس و مزایا
ساختار الاستیسیته و اسفنجی این لوله ها، احتمال گرفتگی را نسبت به قطره چکان های نقطه ای به شدت کاهش می دهد. همچنین، به دلیل نداشتن روزنه باز و سرتاسری بودن نشت آب، احتمال مکش ذرات خاک به داخل لوله وجود ندارد.
نحوه نصب
این لوله ها را می توان به سادگی به سیستم آبیاری قطره ای سطحی موجود متصل و در عمق تقریبی ۴۰ سانتیمتری دفن کرد. برای هر ردیف انگور نیز، توصیه می شود دو ردیف لوله تراوا در چپ و راست قرار داده شود تا توزیع آب یکنواخت تر باشد.
سادگی اجرا
این روش، به دلیل سادگی در اتصال و مقاومت بالا در برابر گرفتگی، برای باغات در مقیاس های مختلف گزینه مناسبی است.
۳. استفاده از استوانه یا کپسول زیر سطحی (Subsurface Cylinders / Capsules)
این روش، تلفیقی از آبیاری قطره ای سطحی و زیر سطحی است که اغلب برای درختان و نهال های منفرد استفاده می شود. در این روش با استفاده از یک کپسول یا استوانه زیر سطحی آب خروجی از قطره چکانها را به درون زمین و محدوده ریشه منتقل می شود.
ساختار و کاربرد
استوانه های آبیاری زیر سطحی، محفظه هایی استوانه ای، معمولاً مشبک یا متخلخل هستند که در نزدیکی ریشه دفن می شوند.
نحوه کارکرد
این استوانه ها یا کپسول ها بهعنوان یک هدایتکننده و توزیعکننده آب عمل می کنند. درپوش استوانه روی سطح خاک قرار گرفته و آب از طریق یک نازل (مانند قطره چکان با دبی بالا یا بابلر) به داخل استوانه هدایت می شود. آب درون استوانه جمع شده و از طریق دیواره های مشبک و متخلخل آن، بهطور یکنواخت و در عمق به ریشه می رسد.
مزایا
این روش قابلیت اتصال آسان به شبکه های موجود آبیاری قطره ای را دارد و امکان دسترسی و بازدید سریع برای تنظیف و هوادهی ریشه را فراهم می سازد. همچنین، استوانه ها به دلیل ساختار خود، به ریشه اجازه نفوذ نمی دهند و به تقویت ریشه های عمیق کمک شایانی می کنند.
معایب
استوانه ها و کپسول در عملیات خاک ورزی ممکن است آسیب ببینند به همین جهت برای باغات بزرگ که عملیات خاک ورزی و کود دهی با ماشین آلات انجام می شود مناسب نیستند.
تعداد مورد نیاز
بسته به سن و اندازه درخت انگور، از یک تا چند عدد از این استوانه ها در کنار بوته قرار داده می شود.
نتیجه گیری
روش های آبیاری زیر سطحی انگور، گامی مؤثر در جهت کشاورزی پایدار و اقتصادی است. انتخاب هر یک از روش های سه گانه فوق، کاملاً وابسته به مقیاس باغ (هکتار)، بودجه اولیه، دقت در اجرای سیستم فیلتراسیون و انعطاف پذیری مورد نیاز دارد. در حالی که روش لوله های دریپردار مخصوص، اصولی ترین نتایج را در مقیاس های بزرگ تضمین می کند، لوله های تراوا و استوانه های زیرسطحی، راهکار های عملی و کم ریسک تری برای باغات متوسط و کوچک و یا تبدیل سیستم های موجود به شمار می آیند. برای دریافت مشاوره تخصصی، انتخاب تجهیزات مناسب و آشنایی بیشتر با راهکارهای نوین آبیاری زیرسطحی، میتوانید به وبسایت یا کارشناسان شرکت میراب سازه آسیا مراجعه کنید.
عالی بود ممنون از شما
مرسی که کامل این موضوع را توضیح دادین
با قدرت ادامه بدین
ممنون از بازخورد و محبت شما🙏