در سیستم های آبیاری اتوماتیک، فیلتراسیون صحیح آب نقش کلیدی در افزایش عمر قطره چکان، آبپاش و کاهش هزینه های نگهداری دارد. دو فیلتر پر کاربرد در این حوزه فیلتر توری و فیلتر دیسکی هستند که هر کدام ویژگی ها، مزایا و محدودیت های خاص خود را دارند. در این مقاله به صورت دقیق و عملی، تفاوت فیلتر توری و فیلتر دیسکی را بررسی می کنیم.
جنس بدنه فیلتر توری و دیسکی
- فیلتر توری هم با بدنه پلیمری و هم با بدنه فلزی تولید می شود.
- فیلتر دیسکی فقط با بدنه پلیمری در بازار موجود است.
فیلتر توری با بدنه فلزی بهتر است یا پلیمری؟
بدنه فلزی فیلتر توری در شرایط صنعتی و فشار کاری بالا کاربرد بیشتری دارد. اما در شرایط وجود مواد خورنده مانند اسید.
دقت فیلتراسیون (مش و میکرون فیلتر)
- مش فیلتر چیست : به تعداد روزنه های موجود در هر اینچ از توری گفته می شود و هر چه عدد مش بالاتر باشد، اندازه سوراخ ها ریزتر است.
- میکرون فیلتر چیست : واحد اندازه گیری قطر ذرات قابل عبور از فیلتر است. هرچه عدد میکرون کمتر باشد، فیلتر ذرات ریز تری را جدا می کند.
فیلترهای توری و دیسکی معمولاً با روزنه 120 میکرون عرضه می شوند که برای امور کشاورزی کاملا مناسب است .
در برخی کاربرد های حساس تر، مدل 80 میکرون ، 50 میکرون و 20 میکرون نیز موجود است
انتخاب میکرون باید متناسب با نوع قطره چکان و کیفیت آب انجام شود.
عملکرد فیلتر دیسکی
فیلتر دیسکی از مجموعه ای از دیسک های شیاردار تشکیل شده که روی هم فشرده می شوند.
مزایای فیلتر دیسکی
- سطح فیلتراسیون بسیار بالا
- حجم آشغال گیری بیشتر نسبت به فیلتر توری
- فاصله زمانی بیشتر بین هر بار شستشو
- عملکرد بسیار خوب در آب های دارای مواد آلی و جلبک (در کنار فیلتر شنی)
نکات فنی مهم فیلتر دیسکی
- جریان آب از جدار بیرونی به جدار داخلی است.
- در صورت کثیف شدن و عدم شستشو :
- فشار آب باعث ایجاد فاصله بین دیسک ها
- بخشی از آشغال ها عبور می کنند.
- پس از شستشو، دیسک ها به حالت اولیه باز می گردند.
تمیز کردن فیلتر دیسکی
- در حالت عادی، باید کلاهک فیلتر باز شود.
- دیسک ها جدا و شستشو داده شوند.
- مگر اینکه سیستم به صورت بک واش دار (Backwash) طراحی شده باشد.
محدودیت مهم فیلتر دیسکی
- فیلتر دیسکی به آب های چرب حساس است.
- در این شرایط، استفاده از فیلتر توری گزینه مناسب تری است.
جهت نصب فیلتر توری
- بر روی بدنه فیلتر توری یک فلش وجود دارد که بر روی آن کلمه DISK نوشته شده است این فلش جهت جریان است یعنی پشت فلش ورودی و جلوی فلش خروجی است.
عملکرد فیلتر توری
فیلتر توری از یک توری فلزی یا پلیمری تشکیل شده که ذرات معلق را نگه می دارد.
مزایای فیلتر توری
- عملکرد مناسب در آب های چرب
- ساختار ساده و قابل کنترل
- امکان تخلیه سریع آلودگی ها
- قیمت اقتصادی تر در بسیاری از مدل ها
نکات فنی مهم فیلتر توری
- جریان آب از جدار داخلی به بیرونی است
- اگر فیلتر توری به موقع تمیز نشود:
- فشار آب باعث پاره شدن توری
- جرم ها از فیلتر عبور می کنند
- عملاً فیلتر کارایی خود را از دست می دهد
روش تمیز کردن و شستشو فیلتر توری
1. برای تمیز کاری اولیه :
- باز کردن درپوش 3/4 اینچ بالای کلاهک
- تخلیه حجم زیادی از آلودگی ها
2. برای شستشوی کامل :
- باز کردن کلاهک فیلتر
- خارج کردن کارتریج داخلی
- شستشو با فشار آب و فرچه
جهت نصب فیلتر توری
بر روی بدنه فیلتر توری یک فلش وجود دارد که بر روی آن کلمه screen نوشته شده است این فلش جهت جریان است یعنی پشت فلش ورودی و جلوی فلش خروجی است.
بهترین آرایش فیلتراسیون
بهترین حالت، استفاده از فیلتراسیون چند مرحله ای است تا :
- عمر فیلتر ها افزایش یابد.
- امکان تعریف سیستم بک واش فراهم شود.
- افت فشار و گرفتگی کاهش پیدا کند.
نقش فیلتر شنی و هیدروسیکلون در سیستم
فیلتر شنی
1. بسیار مناسب برای آب های دارای جلبک و مواد آلی
2. توصیه می شود :
- در آب استخر
- مخصوصاً استخر پرورش ماهی
3. حتماً با ظرفیت استاندارد نصب شود.
هیدروسیکلون
1. مناسب برای آب چاه یا رودخانه با شن و ماسه زیاد
2. با نیروی گریز از مرکز :
- ذرات بزرگ تر از 500 میکرون را جدا می‌کند.
3. قبل از فیلترهای توری و دیسکی نصب می‌شود.
محل نصب تانک کود
در صورت استفاده از کوددهی :
- تانک کود باید قبل از فیلتر توری یا دیسکی نصب شود.
- تا از ورود ذرات حل نشده به سیستم جلوگیری شود.
انواع فیلتر توری و دیسکی پلیمری
فیلتر های پلیمری در دو دسته عرضه می شوند :
- مینی (خانگی و باغی)
فیلتر های مینی برای کار های کوچک هستند و عموما ارتفاع در حدود 15- 25 سانت دارند. - بزرگ (کشاورزی و صنعتی)
برای کار های بزرگ و صنعتی استفاده می شوند. ارتفاع فیلتر در حدود 75 سانت است .
فیلتر مینی بگیریم یا بزرگ
انتخاب فیلتر مینی یا بزرگ بسته به میزان آلودگی آب و دبی آب دارد اگر آب آلودگی بالایی دارد یا میزان عبور آب در هر روز حجم زیادی است، بهتر است از فیلتر های بزرگ استفاده کنید.
فیلتر دیسکی مینی
- فیلتر دیسکی مینی 3/4 اینچ → دبی 0.8 لیتر بر ثانیه
- فیلتر دیسکی مینی 1 اینچ → دبی 1 لیتر بر ثانیه
- فیلتر دیسکی مینی 1-1/2 اینچ → دبی 1.5 لیتر بر ثانیه
- فیلتر دیسکی مینی 2 اینچ → دبی 3 لیتر بر ثانیه
فیلتر توری مینی
- فیلتر توری مینی 3/4 اینچ → دبی 0.8 لیتر بر ثانیه
- فیلتر توری مینی 1 اینچ → دبی 1 لیتر بر ثانیه
- فیلتر توری مینی 1/2-1 اینچ → دبی 1.5 لیتر بر ثانیه
- فیلتر توری مینی 2 اینچ → دبی 3 لیتر بر ثانیه
مشخصات فیلتر های بزرگ
فیلتر دیسکی
- فیلتر دیسکی پایه بلند 2 اینچ → دبی 5 لیتر بر ثانیه
- فیلتر دیسکی پایه بلند 3 اینچ → دبی 7 لیتر بر ثانیه
- فیلتر دیسکی دو قلو 4 اینچ → دبی 10 لیتر بر ثانیه
فیلتر توری
- فیلتر توری پایه بلند 2 اینچ → دبی 5 لیتر بر ثانیه
- فیلتر توری پایه بلند 3 اینچ → دبی 7 لیتر بر ثانیه
- فیلتر توری دو قلو ۴ اینچ → دبی 10 لیتر بر ثانیه
جمع بندی نهایی
- فیلتر دیسکی : فیلتراسیون قوی تر، آشغال گیری بیشتر، مناسب آب های آلی 10 درصد هزینه بیشتر.
- فیلتر توری : مقاوم تر در برابر آب های چرب، ساده تر و اقتصادی تر
- بهترین عملکرد زمانی حاصل می شود که سیستم فیلتراسیون مرحله ای و اصولی طراحی شود.
در مقاله بالا درباره تفاوت فیلتر توری و فیلتر دیسکی صحبت کردیم اگر برای انتخاب نوع فیلتر، سایز مناسب یا طراحی اصولی فیلتراسیون زمین خودتان سوال دارید، می‌توانید مشخصات آب و سیستم آبیاری را با کارشناسان میراب سازه در میان بگذارید تا راهنمایی دقیق‌تری دریافت کنید.
فیلتر توری بهتر است یا فیلتر دیسکی؟
هیچ کدام به صورت مطلق بهتر نیستند. انتخاب بین فیلتر توری و دیسکی به کیفیت آب، نوع آلودگی، دبی سیستم و حساسیت تجهیزات آبیاری بستگی دارد. در بسیاری از پروژه های حرفه ای، از ترکیب چند فیلتر به صورت مرحله ای استفاده می شود.
سوالات متداول
1. فیلتر دیسکی برای چه نوع آبی مناسب نیست؟
فیلتر دیسکی به آب های چرب حساس است. در شرایطی که آب دارای چربی یا روغن باشد، عملکرد دیسک‌ها مختل شده و فیلتر توری انتخاب مناسب‌تری خواهد بود.
2. افت فشار فیلتر دیسکی و توری چقدر است؟
در حالت تمیز در حدود 3-5 متر اما اگر کثیف باشد افت زیادی دارد حتی می تواند مانع از عبور آب شود
3. تفاوت جریان آب در فیلتر توری و فیلتر دیسکی چیست؟
- در فیلتر دیسکی، جریان آب از جدار بیرونی به جدار داخلی عبور می کند.
- در فیلتر توری، جریان آب از جدار داخلی به بیرونی است.
این تفاوت، روی نحوه گرفتگی، شستشو و عملکرد هر فیلتر تأثیر مستقیم دارد.
4. اگر فیلتر دیسکی تمیز نشود چه اتفاقی می افتد؟
در صورت عدم شستشو :
- فشار آب باعث ایجاد فاصله بین دیسک ها می‌شود.
- بخشی از آلودگی ها از فیلتر عبور می کنند.
- اما پس از شستشو، دیسک ها دوباره فشرده شده و فیلتر به حالت اولیه باز می گردد.
5. اگر فیلتر توری به موقع شسته نشود چه آسیبی می بیند؟
در صورت گرفتگی شدید :
- فشار آب باعث پاره شدن توری می شود.
- آلودگی ها بدون تصفیه وارد سیستم می شوند.
- در این حالت، فیلتر عملاً کارایی خود را از دست می دهد و نیاز به تعویض توری خواهد داشت.
6. بهترین میکرون برای فیلتر توری و دیسکی چقدر است؟
- رایج ترین انتخاب : 120 میکرون
- برای سیستم های حساس تر یا قطره چکان های ریز : 80 میکرون
انتخاب میکرون باید بر اساس نوع قطره چکان و کیفیت آب انجام شود.
7. آیا می توان فیلتر دیسکی یا توری را بکواش دار کرد؟
بله. در سیستم های حرفه ای و چند واحدی می توان فیلتراسیون را به صورت بکواش دار (شستشوی معکوس) طراحی کرد که باعث :
- کاهش نیاز به باز کردن فیلتر
- افزایش عمر فیلتر
- کاهش افت فشار می شود.
7. چه زمانی باید از فیلتر شنی استفاده کنیم؟
در شرایطی که آب دارای :
- جلبک
- مواد آلی
- یا از استخر و استخر پرورش ماهی تأمین می شود.
استفاده از یک یا چند فیلتر شنی با ظرفیت استاندارد توصیه می شود.
8. هیدروسیکلون در سیستم آبیاری چه کاربردی دارد؟
هیدروسیکلون برای حذف :
- شن و ماسه درشت
- ذرات بزرگ تر از 500 میکرون
استفاده می شود و باید قبل از فیلتر توری یا دیسکی نصب شود، مخصوصاً در آب چاه یا رودخانه.
9. تانک کود باید قبل از فیلتر نصب شود یا بعد از آن؟
در صورت استفاده از کوددهی :
- تانک کود باید قبل از فیلتر توری یا دیسکی نصب شود
تا از ورود ذرات حل نشده کود به سیستم آبیاری جلوگیری شود.
10. آیا فیلتر های توری و دیسکی فقط در سایز های بزرگ تولید می شوند؟
خیر. این فیلتر ها در دو گروه اصلی عرضه می شوند :
- مینی (خانگی و باغی)
- بزرگ (کشاورزی و صنعتی)
که هرکدام دبی مشخص و کاربرد متفاوتی دارند.